856

160-nji bap

856

160-nji bap

Bir adam Enes ibn Mälikden: “Pygamberimiz sallallahu aleýhi wesellemden sarymsak hakynda näme eşitdiň?” diýip sorady. Ol şonda: “Pygamberimiz sallallahu aleýhi wesellem: “Kim şu ösümlikden (ýagny sarymsakdan) iýen bolsa, bize golaýlaşmasyn ýa-da asla biziň bilen bile namaz okamasyn” diýip aýtdy” diýdi.

حَدَّثَنَا أَبُو مَعْمَرٍ، قَالَ: حَدَّثَنَا عَبْدُ الوَارِثِ، عَنْ عَبْدِ العَزِيزِ، قَالَ: سَأَلَ رَجُلٌ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ: مَا سَمِعْتَ نَبِيَّ اللَّهِ ﷺ يَقُولُ فِي الثُّومِ؟ فَقَالَ: قَالَ النَّبِيُّ ﷺ: مَنْ أَكَلَ مِنْ هَذِهِ الشَّجَرَةِ فَلاَ يَقْرَبْنَا - أَوْ: لاَ يُصَلِّيَنَّ مَعَنَا.

857

161-nji bap

857

161-nji bap

Ibn Abbasdan (Allah ondan razy bolsun) rowaýat edilmegine görä, ol şeýle diýipdir: “Bir gezek Pygamberimiz sallallahu aleýhi wesellem beýleki mazarlardan aýry duran bir gabryň ýanyndan geçip barýarka, onuň ýanynda durup, sahabalara ymam boldy. Sahabalar hem Onuň yzynda sap bolup durdular”.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ المُثَنَّى، قَالَ: حَدَّثَنِي غُنْدَرٌ، قَالَ: حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ: سَمِعْتُ سُلَيْمَانَ الشَّيْبَانِيَّ، قَالَ: سَمِعْتُ الشَّعْبِيَّ، قَالَ: أَخْبَرَنِي مَنْ «مَرَّ مَعَ النَّبِيِّ ﷺ عَلَى قَبْرٍ مَنْبُوذٍ فَأَمَّهُمْ وَصَفُّوا عَلَيْهِ»، فَقُلْتُ: يَا أَبَا عَمْرٍو مَنْ حَدَّثَكَ، فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ.

858

161-nji bap

858

161-nji bap

Ebu Sa’yd El-Hudrydan (Allah ondan razy bolsun) rowaýat edilmegine görä, Pygamberimiz sallallahu aleýhi wesellem şeýle diýipdir: “Juma güni gusul almak her bir kämillik ýaşyna ýeten adama wajypdyr”.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ: حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ: حَدَّثَنِي صَفْوَانُ بْنُ سُلَيْمٍ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الخُدْرِيِّ، عَنِ النَّبِيِّ ﷺ قَالَ: «الغُسْلُ يَوْمَ الجُمُعَةِ وَاجِبٌ عَلَى كُلِّ مُحْتَلِمٍ «.

859

161-nji bap

859

161-nji bap

"Ibn Abbasdan (Allah ondan razy bolsun) rowaýat edilmegine görä, ol şeýle diýipdir: “Men bir gije Pygamberimiz sallallahu aleýhi wesellemiň aýaly, daýzam Meýmuna bintul-Harisiň öýünde ýatdym. Pygamberimiz sallallahu aleýhi wesellem (şol gije onuň ýanynda) ýatdy. Gijäniň bir bölegi geçenden soň, Pygamberimiz sallallahu aleýhi wesellem turup, asylgy duran suw tulumyndan ýeňilje täret aldy (‘Amr Onuň täret alyşynyň juda ýeňil we gysga bolandygyny görkezerdi). Soňra turup, namaza durdy. Men hem turup, Onuň täret alşy ýaly täret aldym-da, soňra gelip, Onuň çep tarapynda durdum. Ol meni sag tarapyna geçirdi, soňra Ol Allahyň isledigiçe namaz okady. Soňra Ol gyşaryp dem alyşy eşidilýänçä uklap galdy. Soňra azançy gelip, Oňa namazyň wagtynyň bolandygyny habar berdi. Pygamberimiz sallallahu aleýhi wesellem onuň bilen namaza çykyp gitdi we täret alman namaz okady”. Biz ‘Amra: “Adamlar: “Pygamberimiz sallallahu aleýhi wesellemiň gözleri uklasa-da, ýüregi uklaýan däldir, diýip aýdýarlar” diýdik”. ‘Amr şonda şeýle diýdi: “Men ‘Ubeýd ibn ‘Umeýriň: “Pygamberleriň düýşleri wahydyr” diýip, soňundan hem: “Men seni düýşümde gurban edýändigimi görýärin” {Soffat:102} diýen aýaty okanyny eşitdim” diýipdir. "

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ: أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرٍو، قَالَ: أَخْبَرَنِي كُرَيْبٌ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا، قَالَ: بِتُّ عِنْدَ خَالَتِي مَيْمُونَةَ لَيْلَةً، فَقَامَ النَّبِيُّ ﷺ، فَلَمَّا كَانَ فِي بَعْضِ اللَّيْلِ، «قَامَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ فَتَوَضَّأَ مِنْ شَنٍّ مُعَلَّقٍ وُضُوءًا خَفِيفًا - يُخَفِّفُهُ عَمْرٌو وَيُقَلِّلُهُ جِدًّا -، ثُمَّ قَامَ يُصَلِّي، فَقُمْتُ، فَتَوَضَّأْتُ نَحْوًا مِمَّا تَوَضَّأَ، ثُمَّ جِئْتُ، فَقُمْتُ عَنْ يَسَارِهِ، فَحَوَّلَنِي، فَجَعَلَنِي عَنْ يَمِينِهِ، ثُمَّ صَلَّى مَا شَاءَ اللَّهُ، ثُمَّ اضْطَجَعَ، فَنَامَ حَتَّى نَفَخَ، فَأَتَاهُ المُنَادِي يَأْذَنُهُ بِالصَّلاَةِ، فَقَامَ مَعَهُ إِلَى الصَّلاَةِ، فَصَلَّى وَلَمْ يَتَوَضَّأْ» قُلْنَا لِعَمْرٍو: إِنَّ نَاسًا يَقُولُونَ: «إِنَّ النَّبِيَّ ﷺ تَنَامُ عَيْنُهُ وَلاَ يَنَامُ قَلْبُهُ» قَالَ عَمْرٌو: سَمِعْتُ عُبَيْدَ بْنَ عُمَيْرٍ يَقُولُ: إِنَّ رُؤْيَا الأَنْبِيَاءِ وَحْيٌ ثُمَّ قَرَأَ: ﴿إِنِّي أَرَى فِي المَنَامِ أَنِّي أَذْبَحُكَ﴾ [الصافات: 102].

860

161-nji bap

860

161-nji bap

"Enes ibn Mälikden (Allah ondan razy bolsun) rowaýat edilmegine görä, ol şeýle diýipdir: “(Bir gezek) onuň garry enesi Muleýke (Allah ondan razy bolsun) nahar bişirip, Resulullah sallallahu aleýhi wesellemi nahara çagyrdy. Pygamberimiz sallallahu aleýhi wesellem onuň bişiren naharyndan iýenden soňra, olara: “Indi, turuň, size ymam bolup namaz okap bereýin!” diýdi. Enes şeýle diýdi: “Soňra men uzak wagtlap durmakdan ýaňa gap-gara bolup giden köneje boýramyzyň üstüne suw sepip, ony alyp geldim. Pygamberimiz sallallahu aleýhi wesellem onuň üstünde namaza durdy. Ýetim ikimiz Onuň arkasynda durduk, yzymyzda bolsa garry (enem Muleýke) durdy. Resulullah sallallahu aleýhi wesellem biziň bilen iki rekagat namaz okady”. "

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، قَالَ: حَدَّثَنِي مَالِكٌ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، أَنَّ جَدَّتَهُ مُلَيْكَةَ دَعَتْ رَسُولَ اللَّهِ ﷺ لِطَعَامٍ صَنَعَتْهُ، فَأَكَلَ مِنْهُ فَقَالَ: «قُومُوا فَلِأُصَلِّيَ بِكُمْ»، فَقُمْتُ إِلَى حَصِيرٍ لَنَا قَدِ اسْوَدَّ مِنْ طُولِ مَا لَبِثَ، فَنَضَحْتُهُ بِمَاءٍ، فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ وَاليَتِيمُ مَعِي وَالعَجُوزُ مِنْ وَرَائِنَا، فَصَلَّى بِنَا رَكْعَتَيْنِ.

861

161-nji bap

861

161-nji bap

Abdulla ibn Abbasdan (Allah ondan razy bolsun) rowaýat edilmegine görä, ol şeýle diýipdir: “Bir gezek men Pygamberimiz sallallahu aleýhi wesellem Minada adamlar bilen öňlerinde hiç hili sütre, diwar goýman namaz okap durkalar, urkaçy bir eşege münüp olaryň öňlerinden geldim. Şol wagt men entek ýetginjeklik ýaşa ýetmändim. Men namaza duran adamlaryň käbir saplarynyň öňünden geçip, eşegimden düşdüm. Soňra eşegimi otlamak üçin goýberdim, özümem hatara girip, namaza durdum. Munuň üçin maňa hiç kim hiç zat diýmedi”.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا، أَنَّهُ قَالَ: أَقْبَلْتُ رَاكِبًا عَلَى حِمَارٍ أَتَانٍ وَأَنَا يَوْمَئِذٍ قَدْ نَاهَزْتُ الِاحْتِلاَمَ، «وَرَسُولُ اللَّهِ صلّى الله عليه وسلم يُصَلِّي بِالنَّاسِ بِمِنًى إِلَى غَيْرِ جِدَارٍ، فَمَرَرْتُ بَيْنَ يَدَيْ بَعْضِ الصَّفِّ، فَنَزَلْتُ وَأَرْسَلْتُ الأَتَانَ تَرْتَعُ، وَدَخَلْتُ فِي الصَّفِّ فَلَمْ يُنْكِرْ ذَلِكَ عَلَيَّ أَحَدٌ «.

Salgylanma:

• Ýagny bu hadys ymamyň yzyndaky oňa uýýanlaryň sütresi bolup durýandygyna ýene bir delildir.

862

161-nji bap

862

161-nji bap

‘Urwata ibn Zubeýrden rowaýat edilmegine görä, Aişa (Allah ondan razy bolsun) şeýle diýipdir: “Bir gezek Pygamberimiz sallallahu aleýhi wesellem tä, Omar Oňa: “Aýallar we çagalar eýýäm uklap galdylar” diýip seslenýänçä, ýassy namazyny gijikdirdi. Soňra Pygamberimiz sallallahu aleýhi wesellem çykyp: “Şu wagt Ýeriň ýüzünde sizden başga şu namazy okaýan hiç kim ýokdur” diýdi. Şol wagtlar Medineden başga hiç ýerde namaz okalmaýardy”.

حَدَّثَنَا أَبُو اليَمَانِ، قَالَ: أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ: أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، أَنَّ عَائِشَةَ، قَالَتْ: أَعْتَمَ النَّبِيُّ ﷺ وَقَالَ عَيَّاشٌ: حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا، قَالَتْ: أَعْتَمَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ فِي العِشَاءِ حَتَّى نَادَاهُ عُمَرُ: قَدْ نَامَ النِّسَاءُ وَالصِّبْيَانُ، فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ فَقَالَ: «إِنَّهُ لَيْسَ أَحَدٌ مِنْ أَهْلِ الأَرْضِ يُصَلِّي هَذِهِ الصَّلاَةَ غَيْرُكُمْ»، وَلَمْ يَكُنْ أَحَدٌ يَوْمَئِذٍ يُصَلِّي غَيْرَ أَهْلِ المَدِينَةِ.

Salgylanma:

• Yslamyň ýaňy ýaýrap başlan döwrüdi.

863

161-nji bap

863

161-nji bap

"Ibn Abbasdan (Allah ondan razy bolsun) rowaýat edilmegine görä, ol şeýle diýipdir: “Bir gezek bir adam ondan: “Pygamberimiz sallallahu aleýhi wesellem bilen (baýram namazyna) bile çykyp gördüňmi?” diýip sorady. Ibn Abbas: “Hawa, eger-de men Oňa ýakyn (garyndaş) bolmadyk bolsadym, onda men ol ýerlerde bolmazdym” diýdi. Ýagny, ýaşynyň kiçiligini göz öňüne tutup aýtdy. Pygamberimiz sallallahu aleýhi wesellem Käsir ibn Saltyň öýüniň deňindäki sütüniň ýanyna geldi. Soňra şol ýerde adamlara hutba okady. Soňra aýallaryň ýanyna baryp, olara-da öwüt-nesihat etdi, olara köp zatlary ýatlatdy we sadaka bermeklerini emr etdi. Aýallar monjuklaryny aýyrmak üçin ellerini boýunlaryna uzadyp, olary Bilalyň eşiginiň üstüne zyňyp başladylar. Soňra bolsa Pygamberimiz sallallahu aleýhi wesellem Bilal bilen birlikde öýe gaýtdylar”. "

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَلِيٍّ، قَالَ: حَدَّثَنَا يَحْيَى، قَالَ: حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَابِسٍ، سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا، قَالَ لَهُ رَجُلٌ: شَهِدْتَ الخُرُوجَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ ﷺ؟ قَالَ: نَعَمْ، وَلَوْلاَ مَكَانِي مِنْهُ مَا شَهِدْتُهُ - يَعْنِي مِنْ صِغَرِهِ - «أَتَى العَلَمَ الَّذِي عِنْدَ دَارِ كَثِيرِ بْنِ الصَّلْتِ ثُمَّ خَطَبَ، ثُمَّ أَتَى النِّسَاءَ فَوَعَظَهُنَّ، وَذَكَّرَهُنَّ، وَأَمَرَهُنَّ أَنْ يَتَصَدَّقْنَ، فَجَعَلَتِ المَرْأَةُ تُهْوِي بِيَدِهَا إِلَى حَلْقِهَا، تُلْقِي فِي ثَوْبِ بِلاَلٍ، ثُمَّ أَتَى هُوَ وَبِلاَلٌ البَيْتَ «.

864

162-nji bap

864

162-nji bap

"Aişadan (Allah ondan razy bolsun) rowaýat edilmegine görä, ol şeýle diýipdir: “Bir gezek Pygamberimiz sallallahu aleýhi wesellem tä, Omar Oňa: “Aýallar we çagalar eýýäm uklap galdylar” diýip seslenýänçä, ýassy namazyny gijikdirdi. Soňra Pygamberimiz sallallahu aleýhi wesellem çykyp: “Şu wagt Ýeriň ýüzünde sizden başga şu namaza garaşyp duran hiç kim ýokdur” diýdi. Şol wagtlar Medineden başga hiç ýerde namaz okalmaýardy. Olar Ýassy namazyny şapak gaýyp bolandan soň, tä gijäniň birinji üçden biri geçýänçä okardylar”. "

حَدَّثَنَا أَبُو اليَمَانِ، قَالَ: أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ: أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا، قَالَتْ: أَعْتَمَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ بِالعَتَمَةِ، حَتَّى نَادَاهُ عُمَرُ: نَامَ النِّسَاءُ وَالصِّبْيَانُ، فَخَرَجَ النَّبِيُّ ﷺ فَقَالَ: «مَا يَنْتَظِرُهَا أَحَدٌ غَيْرُكُمْ مِنْ أَهْلِ الأَرْضِ» وَلاَ يُصَلَّى يَوْمَئِذٍ إِلَّا بِالْمَدِينَةِ، وَكَانُوا يُصَلُّونَ العَتَمَةَ فِيمَا بَيْنَ أَنْ يَغِيبَ الشَّفَقُ إِلَى ثُلُثِ اللَّيْلِ الأَوَّلِ.

Salgylanma:

• Yslamyň ýaňy ýaýrap başlan döwrüdi.

865

162-nji bap

865

162-nji bap

Ibn Omardan (Allah ondan razy bolsun) rowaýat edilmegine görä, Pygamberimiz sallallahu aleýhi wesellem şeýle diýipdir: “Aýallaryňyz sizden gijelerine mesjide gitmek üçin rugsat sorasalar, siz olara rugsat beriň”.

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى، عَنْ حَنْظَلَةَ، عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا، عَنِ النَّبِيِّ ﷺ قَالَ: «إِذَا اسْتَأْذَنَكُمْ نِسَاؤُكُمْ بِاللَّيْلِ إِلَى المَسْجِدِ، فَأْذَنُوا لَهُنَّ» تَابَعَهُ شُعْبَةُ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ ابْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ صلّى الله عليه وسلم.

Sahyh al Buhary yslam dininiň iň ygtybarly hadys ýygyndysydyr. Takmynan 7,275 hadysy öz içine alýan bu eser, Pygamberimiziň sünnetine esaslanyp, musulmanlaryň gündelik durmuşynda ýol görkezijidir.

Möhüm Baglanyşyklar

Sahih al bukhari programmasy

Bir basyş bilen uygulamany göçür we ruhy syýahata başla!