1507

74-nji bap

1507

74-nji bap

Abdulla ibn Omardan (Allah olardan razy bolsun) rowaýat edilmegine görä, ol şeýle diýipdir: “Pygamberimiz sallallahu aleýhi wesellem fitre zekadyny (sadakasyny) bir saag barabarynda hurmadan ýa-da bir saag arpadan bermegi emr etdi”. Abdulla (Allah ondan razy bolsun) şeýle diýdi: “Adamlar bugdaýyň iki muddyny (ýagny, iki goşawuç ýa-da ýarym saag bugdaýy ýokardaky sanalan zatlar) bilen deň etdiler”.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا اللَّيْثُ، عَنْ نَافِعٍ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا، قَالَ: «أَمَرَ النَّبِيُّ ﷺ بِزَكَاةِ الفِطْرِ صَاعًا مِنْ تَمْرٍ، أَوْ صَاعًا مِنْ شَعِيرٍ» قَالَ عَبْدُ اللَّهِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ: «فَجَعَلَ النَّاسُ عِدْلَهُ مُدَّيْنِ مِنْ حِنْطَةٍ«.

Salgylanma:

•Ölçeg birligi: Ortaça adamyň dört goşawujy mukdarda ýa-da takmynan 3 kg töweregi.

1508

75-nji bap

1508

75-nji bap

Ebu Sa‘yd El-Hudrydan (Allah ondan razy bolsun) rowaýat edilmegine görä, ol şeýle diýipdir: “Biz Pygamberimiz sallallahu aleýhi wesellemiň zamanynda (fitre sadakasyny) bir saag tagamdan (bugdaýdan) ýa-da bir saag hurmadan ýa-da bir saag arpadan ýa-da bir saag kişmişden bererdik. Haçanda Mu‘awiýa (döwlet başyna) gelip, bugdaý bol bolanda, Mu‘awiýa: “Bir mudd bugdaý beýleki (ýokarda görkezilen önümleriň) iki muddyna deň bolar diýip hasap edýärin” diýdi.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُنِيرٍ، سَمِعَ يَزِيدَ بْنَ أَبِي حَكِيمٍ العَدَنِيَّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، قَالَ: حَدَّثَنِي عِيَاضُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي سَرْحٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الخُدْرِيِّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ، قَالَ: «كُنَّا نُعْطِيهَا فِي زَمَانِ النَّبِيِّ ﷺ صَاعًا مِنْ طَعَامٍ، أَوْ صَاعًا مِنْ تَمْرٍ، أَوْ صَاعًا مِنْ شَعِيرٍ، أَوْ صَاعًا مِنْ زَبِيبٍ»، فَلَمَّا جَاءَ مُعَاوِيَةُ وَجَاءَتِ السَّمْرَاءُ، قَالَ: «أُرَى مُدًّا مِنْ هَذَا يَعْدِلُ مُدَّيْنِ«.

Salgylanma:

•1 mudd – 1 goşawuç

1509

76-nji bap

1509

76-nji bap

Ibn Omardan (Allah olardan razy bolsun) rowaýat edilmegine görä, Pygamberimiz sallallahu aleýhi wesellem fitre zekadyny (sadakasyny) adamlar baýram namazyna çykmazyndan öň bermekligi emr etdi”.

حَدَّثَنَا آدَمُ، حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ مَيْسَرَةَ، حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ عُقْبَةَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا: «أَنَّ النَّبِيَّ ﷺ أَمَرَ بِزَكَاةِ الفِطْرِ قَبْلَ خُرُوجِ النَّاسِ إِلَى الصَّلاَةِ«.

1510

76-nji bap

1510

76-nji bap

Ebu Sa‘yd El-Hudrydan (Allah ondan razy bolsun) rowaýat edilmegine görä, ol şeýle diýipdir: “Biz Pygamberimiz sallallahu aleýhi wesellemiň döwründe (fitre sadakasyny) baýram güni bir saag tagamdan (bugdaýdan) bererdik”. Ýene-de Ebu Sa‘yd şeýle diýdi: “(Şol wagtlar biziň iýýän tagamymyz arpa, kişmiş, akyt we hurmadan ybaratdy”.

حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ فَضَالَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو عُمَرَ حَفْصُ بْنُ مَيْسَرَةَ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ عِيَاضِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الخُدْرِيِّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ، قَالَ: «كُنَّا نُخْرِجُ فِي عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ ﷺ يَوْمَ الفِطْرِ صَاعًا مِنْ طَعَامٍ»، وَقَالَ أَبُو سَعِيدٍ: «وَكَانَ طَعَامَنَا الشَّعِيرُ وَالزَّبِيبُ وَالأَقِطُ وَالتَّمْرُ«.

1511

77-nji bap

1511

77-nji bap

"Ibn Omardan (Allah olardan razy bolsun) rowaýat edilmegine görä, ol şeýle diýipdir: “Pygamberimiz sallallahu aleýhi wesellem fitr zekadyny (sadakasyny ýa-da Remezan sadakasyny) bir saag barabarynda hurmadan ýa-da bir saag arpadan bermegi erkege, aýala, azada, gula parz etdi. Adamlar bolsa ony ýarym saag bugdaý bilen çalyşdylar”. Ibn Omar (Allah olardan razy bolsun! Fitre sadakasyny) hurmadan bererdi. Ýöne Medinede hurma azalan wagty, arpadan bererdi. Ibn Omar (fitre sadakasyny) uly – kiçi (nefakasy wajyp bolýan) her bir adamyň adyndan bererdi. (Nafi’): “Hat-da meniň çagalarymyň adyndan hem bererdi” diýdi. Ibn Omar (Allah olardan razy bolsun) fitre sadakasyny, ýörite (döwlet tarapyndan) ýygnamak üçin bellenilen adama bererdi. Adamlar ony baýramdan bir ýa-da iki gün öň bererdiler”"

حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا، قَالَ: فَرَضَ النَّبِيُّ ﷺ صَدَقَةَ الفِطْرِ - أَوْ قَالَ: رَمَضَانَ - عَلَى الذَّكَرِ، وَالأُنْثَى، وَالحُرِّ، وَالمَمْلُوكِ صَاعًا مِنْ تَمْرٍ، أَوْ صَاعًا مِنْ شَعِيرٍ. فَعَدَلَ النَّاسُ بِهِ نِصْفَ صَاعٍ مِنْ بُرٍّ، فَكَانَ ابْنُ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا، يُعْطِي التَّمْرَ فَأَعْوَزَ أَهْلُ المَدِينَةِ مِنَ التَّمْرِ، فَأَعْطَى شَعِيرًا. فَكَانَ ابْنُ عُمَرَ يُعْطِي عَنِ الصَّغِيرِ، وَالكَبِيرِ، حَتَّى إِنْ كَانَ لِيُعْطِي عَنْ بَنِيَّ، وَكَانَ ابْنُ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا يُعْطِيهَا الَّذِينَ يَقْبَلُونَهَا، وَكَانُوا يُعْطُونَ قَبْلَ الفِطْرِ بِيَوْمٍ أَوْ يَوْمَيْنِ.

Salgylanma:

•Ölçeg birligi: Ortaça adamyň dört goşawujy mukdarda ýa-da takmynan 3 kg töweregi.

1512

78-nji bap

1512

78-nji bap

Ibn Omardan (Allah olardan razy bolsun) rowaýat edilmegine görä, ol şeýle diýipdir: “Resulullah sallallahu aleýhi wesellem uly – kiçi, azat adam bolsun ýa gul bolsun, her bir adama fitre sadakasyny, bir saag barabarynda arpadan ýa-da bir saag hurmadan bermekligi parz etdi”.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، قَالَ: حَدَّثَنِي نَافِعٌ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ، قَالَ: «فَرَضَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ صَدَقَةَ الفِطْرِ صَاعًا مِنْ شَعِيرٍ، أَوْ صَاعًا مِنْ تَمْرٍ عَلَى الصَّغِيرِ وَالكَبِيرِ، وَالحُرِّ وَالمَمْلُوكِ«.

1513

1-nji bap

1513

1-nji bap

Abdulla ibn Abbasdan (Allah olardan razy bolsun) rowaýat edilmegine görä, ol şeýle diýdi: “(Bir gezek Abbasyň ogly) Fadl Resulullah sallallahu aleýhi wesellemiň düýesiniň üstünde onuň arkasynda otyrka, Has‘am taýpasyndan bir aýal geldi. Şol wagt Fadl aýala, aýal bolsa Fadla seredip başlady. Pygamberimiz sallallahu aleýhi wesellem Fadlyň ýüzüni başga tarapa öwürdi. Ol aýal: “Ýa Resulallah! Allahyň bendelerine haj etmek parzy kakamyň gaty garran çagyna gabat geldi. Indi, ol düýäniň üstünde ykjam durup hem bilmeýär. Onuň ýerine men haj etsem bolarmy?” diýip sorady. Pygamberimiz sallallahu aleýhi wesellem: “Hawa, (edip bilersiň)” diýdi. Bu waka hoşlaşyk haj wagtynda bolup geçipdi”.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا، قَالَ: كَانَ الفَضْلُ رَدِيفَ رَسُولِ اللَّهِ ﷺ، فَجَاءَتِ امْرَأَةٌ مِنْ خَثعَمَ، فَجَعَلَ الفَضْلُ يَنْظُرُ إِلَيْهَا وَتَنْظُرُ إِلَيْهِ، وَجَعَلَ النَّبِيُّ ﷺ، يَصْرِفُ وَجْهَ الفَضْلِ إِلَى الشِّقِّ الآخَرِ، فَقَالَتْ: يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ فَرِيضَةَ اللَّهِ عَلَى عِبَادِهِ فِي الحَجِّ أَدْرَكَتْ أَبِي شَيْخًا كَبِيرًا، لاَ يَثْبُتُ عَلَى الرَّاحِلَةِ، أَفَأَحُجُّ عَنْهُ؟ قَالَ: «نَعَمْ»، وَذَلِكَ فِي حَجَّةِ الوَدَاعِ.

1514

2-nji bap

1514

2-nji bap

Ibn Omardan (Allah olardan razy bolsun) rowaýat edilmegine görä, ol şeýle diýipdir: “Men Resulullah sallallahu aleýhi wesellemi Zul-Huleýfede düýesiniň üstüne münüp, düýesi aýak üstüne galandan soň hem telbiýe aýdanyny gördüm”.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عِيسَى، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَنَّ سَالِمَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَخْبَرَهُ أَنَّ ابْنَ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا، قَالَ: «رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ ﷺ يَرْكَبُ رَاحِلَتَهُ بِذِي الحُلَيْفَةِ، ثُمَّ يُهِلُّ حَتَّى تَسْتَوِيَ بِهِ قَائِمَةً«.

Salgylanma:

” •Zul-Huleýfe, Medineden dört mil uzaklykda ýerleşýär. Ol ýer Medineliler we şol tarapdan gelenler üçin yhram baglanýan ýerdir. •Yhram baglap, gaty ses bilen “Lebbeýkallahummä! Lebbeýk…” diýip gaýtalamak.”

1515

2-nji bap

1515

2-nji bap

Jabir ibn Abdulladan (Allah olardan razy bolsun) rowaýat edilmegine görä, Resulullah sallallahu aleýhi wesellem telbiýäni, Zul-Huleýfeden düýesi aýak üstüne galyp gönelen badyna başlady”.

حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى، أَخْبَرَنَا الوَلِيدُ، حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، سَمِعَ عَطَاءً، يُحَدِّثُ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا «أَنَّ إِهْلاَلَ رَسُولِ اللَّهِ ﷺ مِنْ ذِي الحُلَيْفَةِ حِينَ اسْتَوَتْ بِهِ رَاحِلَتُهُ» رَوَاهُ أَنَسٌ، وَابْنُ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ

1516

3-nji bap

1516

3-nji bap

"Aişadan (Allah ondan razy bolsun) rowaýat edilmegine görä, Pygamberimiz sallallahu aleýhi wesellem Aişanyň ýany bilen onuň dogany Abdurrahmany goşup ugratdy. Abdurrahman ony (düýäniň örküjiniň ululygyndaky bir) eýere mündürip, Tan‘ymdan umra hajyny ýerine ýetirmek üçin alyp gitdi”. Omar (Allah ondan razy bolsun): “Haj etmek üçin eýerleriňizi baglaň, çünki haj, iki jihädiň biridir” diýdi."

وَقَالَ أَبَانُ: حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ دِينَارٍ، عَنِ القَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا: «أَنَّ النَّبِيَّ ﷺ بَعَثَ مَعَهَا أَخَاهَا عَبْدَ الرَّحْمَنِ، فَأَعْمَرَهَا مِنَ التَّنْعِيمِ، وَحَمَلَهَا عَلَى قَتَبٍ» وَقَالَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ: «شُدُّوا الرِّحَالَ فِي الحَجِّ فَإِنَّهُ أَحَدُ الجِهَادَيْنِ«.

Salgylanma:

• Mekgä golaý bir ýeriň ady.

Sahyh al Buhary yslam dininiň iň ygtybarly hadys ýygyndysydyr. Takmynan 7,275 hadysy öz içine alýan bu eser, Pygamberimiziň sünnetine esaslanyp, musulmanlaryň gündelik durmuşynda ýol görkezijidir.

Möhüm Baglanyşyklar

Sahih al bukhari programmasy

Bir basyş bilen uygulamany göçür we ruhy syýahata başla!